Vì sao một bộ phận người Việt cứ rời quê hương mà đi?

20

Cuộc sóng ngầm về di cư của người Việt đang diễn ra, con số 3,06 tỷ USD để mua nhà tại Mỹ, dù không biết nói nhưng cũng khiến người Việt phải suy ngẫm lại chính bản thân và đất nước này thực sự có đáng sống?

Một lượng lớn dòng tiền chảy ra nước ngoài, được đưa theo những con đường “chỉ người giàu mới hiểu. Một con số 3 tỉ USD là không hề nhỏ, nhưng chắc chắn đó chưa thể đã bao quát được hết con số mà người Việt mang ra nước ngoài để sinh sống, định cư. Bởi 3 tỉ USD chỉ là số tiền người Việt bỏ ra để mua nhà ở Mỹ, vậy còn các nước châu Âu, Úc… thì sao?

Vì sao người Việt lại “ngày đêm” muốn từ bỏ quê hương mà đi sống xứ người vậy? Có lẽ câu hỏi này rất khó để mà có thể thống nhất thành một ý kiến và lời giải thích đúng đắn nhất. Nhưng khi một số lượng người Việt ngày càng muốn định cư và được cấp “căn cước công dân” một quốc gia khác, thì chúng ta cần phải xem lại đất nước mình.

Nguyên nhân của cuộc di cư này có lẽ cũng xuất phát từ những bất công và sự yếu kém trong hoạt động kinh tế của đất nước. Việt Nam hiện nay đang đứng trước nguy cơ khó có thể thoát ra khỏi cái bẫy của quốc gia có “nền thu nhập trung bình thấp”. Vì thế khó mà có thể đáp ứng được nhu cầu của những gia đình có nền kinh tế giàu có, bởi họ sẽ không được hưởng các dịch vụ y tế, giáo dục, sức khỏe… một cách thỏa đáng nhất.

Thử lấy ví dụ về một lĩnh vực giáo dục để chứng minh như sau: Nếu một gia đình có con học cấp 1, cấp 2 muốn có con được điểm tốt và nhận được sự quan tâm của giáo viên, thì gia đình đó ngay từ đầu đã phải “tạo được mối quan hệ”. Đến kỳ thì tốt nghiệp cấp 3, cái bẫy 80% học sinh thi tốt nghiệp có điểm tiếng Anh dưới điểm trung bình, sau đó đối mặt với “cuộc khủng hoảng đổi mới” của các kỳ thi đại học. Nhưng tệ hơn hết là người con thân yêu của họ sẽ nằm vào diện “giải cứu”, để có việc làm. Giống như việc người ta đã giải cứu dưa hấu, thịt lợn.

Để đánh giá vấn đề này chúng ta cũng nên xét lại một mặt của hệ thống lãnh đạo của cơ quan nhà nước Việt Nam. Có lẽ đây cũng chính là hệ quả của việc người Việt muốn ra nước ngoài. Vì sao ư? Hãy cùng nhìn nhận dưới góc độ của nạn tham nhũng thì rõ. Chỉ số Cảm nhận Tham nhũng 2016 của Việt Nam theo Tổ chức Minh bạch Quốc tế (TI) công bố thì Việt Nam được 33/100 điểm, đứng thứ 113/176 trên bảng xếp hạng toàn cầu.

Một con số đã nói lên tất cả, bởi chỉ sau 4 năm mà điểm số đã tăng lên “2 điểm”. Tình trạng tham nhũng khiến một phần người dân mất đi cơ hội được cống hiến khả năng của mình cho quốc gia, dân tộc. Phần khác là người dân sẽ bị chèn ép, áp đặt mọi lý do để khiến cho mất đi tài năng của mình, mâu thuẫn và bất bình đẳng từ đó mà tăng lên. Đơn cử như việc biểu diễn nghệ thuật ở Hồ Gươm phải xin phép, xây chuồng gà của chủ quán cà phê Xin Chào sẽ bị khởi tố,…

Tất cả người dân Việt Nam hiện nay đều có một nỗi lo và sợ chung, hoàn toàn giống nhau. Đó là: xuống đường thì sợ giao thông bắt; đi viện thì phải chuẩn bị phong bì cho bác sĩ có “động lực”; ăn một miếng cơm vào miệng cũng phải nghĩ tuổi thọ của mình sẽ giảm; muốn đưa ra ý kiến với cương vị là công dân thì sợ quy tội phản động…
Vì thế, làm gì có ai “muốn đi mà trở lại”, chất xám dù có chảy máu ở một quốc gia, thì đó chính là lỗi một phần của cơ quan nhà nước. Cho nên, những thanh niên Việt Nam có năng lực đều mong muốn được vươn mình ra thế giới, để được thể hiện tài năng và bản lĩnh của cá nhân. Thay vì cứ ở mãi cái “ao làng” như một con “bọ gậy” rồi chịu sự đè ép, sợ hãi của các con cá lớn, thì sao không một lần được sống như cá chép, “vượt vũ môn” để mà hóa rồng.

Cũng giống như cuộc di cư lớn nhất của người Việt sau cuộc chiến thắng Điện Biên Phủ, mở ra cơ hội thống nhất đất nước bằng việc chia cắt đất nước tại vĩ tuyến 17, để chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử diễn ra trên toàn quốc. Đã có, 1.200.000 triệu người Việt đã di cư từ Bắc vào Nam, từ Nam ra Bắc trong vòng chỉ có 300 ngày, từ tháng 9/1954 đến tháng 7/1955. Người Việt ở miền Nam ra Bắc, theo tiếng gọi của Đảng và Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa, còn ở miền Bắc di cư vào miền Nam thì chủ yếu là người công giáo và nghe theo tiếng gọi của “chúa”.

Người Việt hiện nay cũng “nghe theo”, nhưng đó chính là tiếng gọi của con tim, là nhu cầu cuộc sống của họ mong muốn được đáp ứng để đi đến vùng đất mới. Thế mới đúng với câu nói: “Đất lành chim đậu”.

Vì “trời tây” có lẽ không khí dễ thở hơn “nhà ta”, nên mỗi năm Việt Nam lại “thất thoát” đi hơn 100.000 công dân. Đó là con số chính xác và hoàn toàn thực tế, bởi đây là thống kê của Tổ chức di dân Quốc tế (IOM). Tổ chức này cũng đã cho thấy thanh niên Việt Nam có sự phấn đấu vươn đến thế giới nhiều nhất, bởi nước ta đang nằm trong top 10 quốc gia có số du học sinh nhiều nhất.

Lại phải thêm một vấn đề cần phải nói, đó chính là nếu ở Việt Nam sẽ như nằm trên đống lửa. Bởi độ an toàn của quả bóng “nợ công” đang ngày càng phình một to ra. Theo số liệu từ The Global Debt Clock, thì tính đến thời điểm 1/1/2017 nợ công Việt Nam đang là 94,85 tỷ USD (tương đương 45,6% GDP), chia bình quân đầu người thì mỗi người sẽ phải “gánh nợ” là 25.000.000đ/người.

Nhưng đó chỉ là tính số khoản nợ của Chính phủ vay và từ một số nguồn tài trợ khác. Bởi nếu tính thêm “cái nợ” mà 3.200 doanh nghiệp nhà nước (năm 2016 doanh nghiệp nhà nước nợ 324 tỷ USD, chiếm 158% GDP) thì con số này sẽ lên tới 431 tỷ USD, bằng 210% GDP. Một con số lớn hơn nợ công mà Hy Lạp đã phải sụp đổ.

Vì vậy, thay vì ở trong nước đợi quả bóng nợ công nổ bùm một cái, rồi “chết một loạt”, thì ra ngoài kia sống một cuộc sống bình an, hạnh phúc cùng gia đình và người thân. Nỗi lo đó cũng vì vậy mà dần được chuyển sang cho những người nghèo khó, bởi cái “mệnh nghèo” thì đã nghèo sẽ càng nghèo hơn.

Từ năm 1990 đến 2016, có trên 2,6 triệu người đã rời bỏ Việt Nam để đi định cư ở các quốc gia khác. Người Việt Nam hiện đang sinh sống đông nhất ở các nước Mỹ (hơn 1,3 triệu người), Úc (227.300 người), Canada (182.800 người), Pháp (125.700 người), Đức (gần 113.000 người), Hàn Quốc (114.000 người)… Con số này nếu so với dân số hiện nay cũng đã chiếm tới 2.8% dân số ở thời điểm hiện nay.

3 tỉ USD mua nhà ở Mỹ tương ứng với 3 tỷ USD mà số lượng du học sinh Việt Nam mang ra nước ngoài mỗi năm để đầu tư cho học tập… Vậy con số chính xác là bao nhiêu tiền người Việt đã mang ra khỏi quốc gia để đến một nơi khác?

Đó chỉ là một điều tất yếu của một thế giới phẳng, một quy luật cung cầu toàn cầu, sự chênh lệch về mức sống, an sinh xã hội… chính là nguồn động lực cho Việt Nam tới những quốc gia đáng sống. Vậy khi nào Việt Nam mới là quốc gia có thể thu hút người nước ngoài và người Việt ở nước ngoài trở về quê hương sinh sống?

CTV Phạm Minh Hà

Trandaiquang