Con tàu bí ẩn chở vũ khí Triều Tiên bán cho ai?

49

Ít ai ngờ được rằng con tàu bí ẩn chở vũ khí Triều Tiên bị bắt giữ ở Ai Cập lại được vận chuyển cho chính các khách hàng Ai Cập. Trong khi, Ai Cập đang là đối tác nhận viện trợ quân sự lớn của Mỹ.
Bất ngờ với khách hàng của lô vũ khí

Tháng 8/2016, Ai Cập nhận được thông tin mật từ Mỹ về sự xuất hiện của một con tàu bí ẩn đang di chuyển về phía kênh đào Suez. Theo đó, một tàu chở hàng mang tên Jie Shun dù treo cờ Campuchia nhưng lại khởi hành từ Triều Tiên chở theo các thủy thủ Triều Tiên và nhiều hàng hóa bí ẩn được phủ kín bằng vải bạt.

Các nhân viên hải quan Ai Cập đã chờ sẵn khi con tàu di chuyển vào hải phận của Ai Cập. Sau khi buộc thủy thủ đoàn cho dừng tàu, các nhân viên hải quan Ai Cập đã phát hiện dưới đống quặng sắt là hơn 30.000 súng phóng lựu.

Theo bản báo cáo của Liên Hợp Quốc (LHQ), “đây là vụ tịch thu đạn dược lớn nhất trong lịch sử cộng đồng quốc tế áp đặt lệnh trừng phạt với Triều Tiên”.

Một tàu Triều Tiên chở vũ khí cũ không khai báo của Cuba bị Panama bắt giữ hồi năm 2013.

Vậy số vũ khí này được chuyển cho ai? Quá trình điều tra hành trình bí ẩn của tàu Jie Shun đã kéo dài tới vài tháng và câu trả lời khiến không ít người ngạc nhiên: chính người Ai Cập là khách hàng mua lô vũ khí của Triều Tiên.

Theo Washington Post, vụ bắt giữ tàu Jie Shun đã phần nào cho thấy, thị trường buôn bán vũ khí đang đóng vai trò sống còn đối với lĩnh vực tài chính của chính quyền nhà lãnh đạo Kim Jong-un trong bối cảnh Bình Nhưỡng đang bị cộng đồng quốc tế bủa vây bằng lệnh cấm vận kinh tế.

Tuyên nhiên, tuyên bố từ đại sứ quán Ai Cập ở Washington nhấn mạnh quốc gia này vẫn luôn “minh bạch” và sẵn sàng hợp tác với các quan chức LHQ để tìm hiểu và tiêu hủy số hàng hóa buôn lậu từ Triều Tiên.

“Ai Cập sẽ tiếp tục tuân thủ các nghị quyết của Hội đồng Bảo an LHQ và  phản đối hoạt động mua bán vũ khí quân sự từ Triều Tiên”, tuyên bố từ đại sứ quán Ai Cập cho hay.

Tuy nhiên, giới chức Mỹ chỉ ra rằng vụ vận chuyển vũ khí của tàu Jie Shun chỉ được phanh phui khi các cơ quan tình báo Mỹ phát hiện ra con tàu và gửi cảnh báo cho Ai Cập thông qua các kênh ngoại giao. Thậm chí, chính Washington đã thúc ép Cairo phải hành động để ngăn chặn tàu Triều Tiên.

Ngoài ra, vụ bắt giữ tàu Jie Shun chỉ là một trong trong số các thương vụ bí mật khiến chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu đóng băng hoặc trì hoãn gần 300 triệu tiền viện trợ vũ khí cho Ai Cập trong mùa hè này.

Washington Post cho biết, hiện không rõ liệu Triều Tiên đã nhận được khoản tiền trị giá khoảng 23 triệu USD từ lô vũ khí bán cho Ai Cập trước khi bị bắt hay chưa.

Giới chuyên gia thì cho rằng, ngay cả khi Mỹ và các nước đồng minh liên tục siết chặt trừng phạt, chính quyền Triều Tiên vẫn gặt hái lợi nhuận từ việc bán vũ khí giá rẻ và khí tài quân sự hạng nặng cho các khách hàng như Iran, Burma, Cuba, Syria, Eritrea và ngay cả các đồng minh của Mỹ như Ai Cập.

Một số khách hàng đã có mối quan h-..ệ quân sự lâu dài với Bình nhưỡng trong khi những nước khác chỉ đơn thuần là muốn mua các loại vũ khí giá rẻ hơn nhiều so với thị trường ngoài do Triều Tiên sản xuất.

Đó chính là lý do giúp thị trường buôn bán vũ khí hạng nhẹ trở thành nguồn thu ổn định đối với chính quyền Bình Nhưỡng. Bằng cách “treo cờ giả”, các tàu chở vũ khí của Triều Tiên đã qua mặt được lực lượng hải quan các nước bằng cách dùng những mặt hàng hợp pháp như đường hay quặng sắt mà tàu Jie Shun chuyên chở để che giấu hoạt động buôn lậu vũ khí.

Theo chuyên gia nghiên cứu Triều Tiên tại Trung tâm Nghiên cứu Quốc phòng hiện đại đặt trụ sở ở Washington, ông David Thompson: “Sự che giấu của Triều Tiên đã khiến hoạt động buôn bán bất hợp pháp càng khó bị phát hiện. Trong bối cảnh các lĩnh vực vốn mang lại doanh thu chính cho Triều Tiên bị lệnh trừng phạt của cộng đồng quốc tế bủa vây, hoạt động xuất khẩu vũ khí càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết”.

Hành trình bí ẩn của tàu Jie Shun 

Theo bản bán cáo của LHQ, dù tàu Jie Shun có bị bắt giữ tại Ai Cập hay không thì chuyến đi dài 8.000 dặm cũng sẽ hành trình cuối cùng của con tàu này vì nó đã ở trong “tình trạng không thể tồi tệ hơn và điểm đến kế tiếp sẽ là bãi rác”.

Tàu Jie Shun đã di chuyển từ thành phố cảng Haeju của Triều Tiên từ ngày 23/7/2016 với 23 thủy thủ bao gồm một đại tá và một cán bộ chính trị để đảm bảo thủy thủ đoàn tuân thủ các điều lệ của đảng Lao động Triều Tiên khi làm việc trên tàu.

Vũ khí trở thành nguồn thu quan trọng đối với chính quyền Bình Nhưỡng.

Mặc dù thuộc sở hữu của Triều Tiên, nhưng tàu Jie Shun đã treo cờ Campuchia trong lúc di chuyển và coi Phnom Penh là cảng quê nhà. Bằng cách sử dụng chiến thuật che mắt, các tàu Triều Tiên có thể tránh sự chú ý ở vùng biển quốc tế.

“Hệ thống nhận dạng tự động của tàu được tắt trong phần lớn hành trình di chuyển, ngoại trừ trên các tuyến hàng hải đông đúc vì hành vi tắt hệ thống nhận dạng có thể gây nghi ngờ và bị coi là mối đe dọa an toàn hàng hải”, báo cáo của LHQ viết.

Thực tế, con  tàu chở hàng của Triều Tiên dài hơn 90 m với khả năng chở được tới 2.400 chiếc ô tô đã rơi vào tầm ngắm của các cơ quan tình báo Mỹ. Mỹ đã theo dõi hải trình của tàu Jie Shun kể từ khi nó bắt đầu rời khỏi Triều Tiên, di chuyển qua bán đảo Malay, đi qua biển Ả-Rập và vịnh Aden. Cho tới lúc tàu Triều Tiên di chuyển về phía bắc qua Biển Đỏ vào đầu tháng 8/2016 thì phía Ai Cập nhận được tin báo từ Mỹ.

Khi tàu Jie Shun chưa đi qua kênh đào Suez, các nhân viên hải quan Ai Cập đã ập lên tàu và yêu cầu thủy thủ Triều Tiên xác nhận các hàng hóa nằm trong bản kê khai bao gồm 2.300 tấn limonite, một loại quặng sắt. Tuy nhiên, sau khi tiếp tục đào xuống phía dưới, họ đã phát hiện ra hàng loạt thùng gỗ.

Khi được hỏi về các thùng gỗ, các thủy thủ Triều Tiên nói rằng đây chỉ là “các bộ phận lắp ráp của máy bơm nước”. Tuy nhiên, khi 79 thùng hàng được vận chuyển tới và mở ở cảng al-Adbiyah của Ai Cập, họ đã phát hiện hơn 24.000 súng phóng lựu cùng hơn 6.000 bộ phận khác. Tất cả đều biến thể của loại vũ khí dùng đạn PG-7 được Liên Xô chế tạo lần đầu tiên từ những năm 1960.

Các chuyên gia của LHQ còn phát hiện, mỗi khẩu súng trên tàu Triều Tiên đều được gắn tem và ghi ngày sản xuất là tháng 3/2016, tức chỉ vài tháng trước khi tàu Jie Shun khởi hành. Tuy nhiên, đây chỉ là những tem giả để đánh lừa khách hàng Ai Cập.

“Thực tế, đây không phải là lô vũ khí mới được sản xuất mà đã nằm trong kho chứa suốt một thời gian dài”, bản báo của LHQ viết.

Khách hàng trên toàn cầu

Hoạt động buôn bán vũ khí trái phép của Triều Tiên đã bùng nổ từ cách đây vài thập niên. Triều Tiên từng nhận được giấy phép để sản xuất các loại vũ khí của Liên Xô cũ và Trung Quốc từ súng trường cho tới pháo phản lực, tàu hộ vệ và xe tăng chiến đấu. Các nhà máy sản xuất vũ khí của Triều Tiên tăng tốc hoạt động trong thập niên 60 không chỉ đủ cung cấp vũ khí cho quân đội quốc gia mà còn dư thừa năng suất để bán ra nước ngoài kiếm ngoại tệ.

Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, khách hàng của Triều Tiên đã có mặt khắp 4 châu lục cùng hàng chục quốc gia và các nhóm nổi dậy vũ trang.

Dù đối mặt với hàng loạt lệnh cấm vận, Triều Tiên vẫn có một lượng khách hàng trung thành mua vũ khí.

Theo chuyên gia Andrea Berger tại Viện Middlebury ở Califonia, “các loại vũ khí mà khách hàng của Triều Tiên đang mua là thị trường mà Nga và Trung Quốc đã bỏ ngỏ do đó Bình Nhưỡng nhanh chóng thế chỗ”.

Trong bối cảnh, LHQ liên tiếp tăng cường lệnh trừng phạt nhằm gây sức ép với nền kinh tế Triều Tiên, chính quyền Bình Nhưỡng đã thay đổi chiến thuật bằng cách vận chuyển từng bộ phận của pháo phản lực và xe tăng tới những cảng biển ở xa, thay đổi tên của tàu chở cùng giấy phép hoạt động để có thể treo cờ của nước khác trá hình.

Theo các cơ quan tình báo và ngoại giao phương Tây, Triều Tiên vẫn có một số khách hàng trung thành như Syria, quốc gia vừa mới mua một loạt mặt nạ phòng độc trong chiến tranh sử dụng hóa học. Ngay cả một số nhóm phiến quân như Hezbollah cũng được cho mới mua các rocket và tên lửa của Triều Tiên thông qua những kẻ buôn lậu vũ khí.

Những khẩu súng trường do Triều Tiên sản xuất cũng đã được tịch thu từ tay những tay súng khủng bố thuộc lực lượng Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS tử trận tại Iraq và Syria. Theo các quan chức Mỹ, số vũ khí này có thể đã bị IS cướp từ kho vũ khí dưới thời cựu lãnh đạo Libya Moammar Gaddafi.

Bên cạnh đó, không ít khách hàng chọn Triều Tiên làm đối tác vì Bình Nhưỡng là nước cuối cùng còn cung cấp các bộ phận vũ khí và đạn dược giá rẻ cho những hệ thống vũ khí đã lỗi thời mà thị trường vũ khí hiện thời không còn buôn bán. Trong danh sách này có các nước nằm ở hạ vùng Sahara như Uganda và Congo, hai nước vốn phụ thuộc vào hoạt động đào tạo và cung cấp vũ khí từ Triều Tiên suốt hàng thập niên qua.

Ngoài ra không thể không kể tới Ai Cập, một đối tác nhận viện trợ từ Mỹ nhưng vẫn duy trì hoạt động ngoại giao và quan h-..ệ liên quân từ thập niên 70 với Bình Nhưỡng.

Nhà nghiên cứu Berger cho rằng, dù Cairo công khai ngừng hợp tác với Triều Tiên nhưng việc tàu Jie Shun bị bắt giữ đã cho thấy Ai Cập khó có thể bỏ được thói quen cũ nhất là khi các quan chức quân sự nước này muốn kéo dài tuổi thọ của các hệ thống vũ khí đắt đỏ.

Hiện tại, quân đội Ai Cập vẫn đang sử dụng hàng chục hệ thống vũ khí được Liên Xô cũ thiết kế. Trong đó có ít nhất 6 hệ thống vũ khí chống tăng RPG-7, súng phóng lựu được sản xuất từ thập niên 60 và dùng đạn PG-7 như loại đã bị phát hiện trên tàu Jie Shun. Số lượng RPG-7 mà quân đội Ai Cập đang sử dụng lên tới gần 180.000 hệ thống.

“Ai Cập từng là một khách hàng lâu năm của Triều Tiên trong quá khứ. Còn hiện tại, tôi có thể gọi Ai Cập là khách hàng ‘kiên cường'”, ông Berger nói.

infonet